İş hukukunda sık sorulan sorular

Yanıtlar genel bilgidir ve dayandıkları kanun maddesini gösterir. Bir sürenin ne zaman başladığı ve somut olayda hangi kuralın uygulanacağı ancak dosyadaki belgelerle belirlenebilir.

İşten çıkarılma

İşten çıkarıldım; işe iade için ne kadar sürem var?: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabilir (4857 sayılı İş Kanunu, m.20).
Her işçi işe iade isteyebilir mi?: Hayır. İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması gerekir (4857, m.18).
İşveren fesih sebebini yazmak zorunda mı?: İş güvencesi kapsamındaki işçi için evet. İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve sebebi açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır (4857, m.19).
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?: Kural olarak hayır; ancak kanunda sayılan hâller vardır. İşçinin haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik ve kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması bunlardandır (1475 sayılı Kanun, m.14; 4857, m.24).
İhbar süreleri ne kadar?: Çalışma süresi altı aydan azsa iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadarsa dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadarsa altı hafta, üç yıldan fazlaysa sekiz haftadır. Süreler sözleşmeyle artırılabilir (4857, m.17).

Ücret ve çalışma süresi

Hangi çalışma fazla çalışma sayılır?: Haftalık kırk beş saati aşan çalışma fazla çalışmadır. Her saatin ücreti, normal saat ücretinin yüzde elli yükseltilmesiyle ödenir (4857, m.41).
Ücretim ödenmiyor; ne yapabilirim?: Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde, mücbir bir neden olmadan ödenmeyen işçi iş görmekten kaçınabilir (4857, m.34). Ücretin ödenmemesi ayrıca işçiye sözleşmeyi haklı nedenle feshetme hakkı verir (m.24).
İşçilik alacaklarında zamanaşımı ne kadar?: Ücret alacaklarında beş yıldır (4857, m.32). Kıdem, ihbar ve kötüniyet tazminatı ile yıllık izin ücretinde de beş yıldır (4857, ek m.3). Sürenin başlangıcı her dosyada ayrıca belirlenir.
İbraname imzaladım; alacağımı yine de isteyebilir miyim?: İbraname ancak yazılıysa, sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmişse, alacağın türünü ve tutarını açıkça gösteriyorsa ve ödeme eksiksiz, banka aracılığıyla yapılmışsa geçerlidir. Bu unsurları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.420).

Arabuluculuk ve dava

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunda mıyım?: İşçi ve işveren alacakları, tazminatlar ve işe iade taleplerinde evet; arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3/1).
İş kazası davasında da arabuluculuk zorunlu mu?: Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk şartı aranmaz (7036, m.3/3).
Arabuluculuk toplantısına katılmazsam ne olur?: Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanağa yazılır. Bu taraf davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (7036, m.3/12).